Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлөөс 2020 оны 12 дугаар сард Улаанбаатар хот болон орон нутагт ажиллаж буй 300 сэтгүүлчийг хамруулсан судалгааг хийж гүйцэтгээд байна. Бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжсэн тухайн цаг үед сэтгүүл зүйд, цаашлаад үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөнд тулгарч буй асуудлуудыг санал асуулгаар тодорхойлохыг зорив.. Судалгаанд хамрагдсан таван сэтгүүлч тутмын хоёр нь хөл хорионы үеэр биечлэн ажилласан бол бусад нь цахимаар болон эдгээрийг хослуулсан хэлбэрээр ажиллажээ. Судалгааны үр дүнгээс танилцуулбал,

Улирч буй 2020 оны зургадугаар сарын 24-нд явагдсан УИХ-ын сонгуулиар эрх баригч МАН амжилтаа бататган парламентад дахин үнэмлэхүй олонх болсон. Өмнөх 2016-2020 оны парламентыг бодвол мандатын тоо нь гурваар буурч 65-аас 62 болсон ч үнэмлэхүй олонхиор Монголын төрийг дахин дөрвөн жил жолоодох эрхийг сонгогчдоос авч чадсан. Нэгэнт өмнө эрх барьж байсан нам учраас өмнөх төрийн бодлого бүхий л салбарт үргэлжилж байна.

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл гэж ямар байгууллага вэ, яаж ажилладаг вэ, сэтгүүлчийн ёс зүйн асуудалд төр яагаад хутгалдах ёсгүй вэ? Энэ талаар Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл (ХМЗ)-ийн Удирдах зөвлөлийн дэд дарга У.Тамиртай ярилцлаа.

Хууль зүй дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар яаран шүүрч авсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төслийнхөө талаар дутуу хагас зүйл энэ тэндээс дуулах төдий түүсэн, түүхий мэдээлэлтэй байгаагаа олон нийтэд харуулчих шиг болсон. 

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийн Сонин, сэтгүүл, сайт /ССС/-ын Ес зүйн хорооны 2020 оны IV улирлын ээлжит хурал арванхоёрдугаар сарын 10-ны өдөр онлайнаар хуралдлаа. Хурлаар мэдээллийн дөрвөн сайтын редакцад хамаарах гомдлыг хэлэлцэн, гурван сайтын редакц ёс зүйн зөрчил гаргаагүй, харин нэг нь зөрчил гаргасан хэмээн шийдвэрлэлээ.

Орон нутгийн сэтгүүлчдэд зориулсан “Хэвлэл мэдээллийн эрх зүйн орчин, цаг үеийн асуудлууд” сэдэвт цахим хэлэлцүүлэг 12 дугаар сарын 23-ны өдөр амжилттай болж өнгөрлөө. Уг хэлэлцүүлгийг ХМЗ санаачлан Орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн холбоо, Орон нутгийн телевизүүдийн холбоотой хамтран зохион байгууллаа.

МСНЭ-ээс 2020 оны 12 дугаар сарын 17-нд зохион байгуулсан хэвлэл мэдээллийн эвсэл холбоод, мэргэжлийн байгууллагуудын нэгдсэн хуралдаанаар Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төслийг шинэчлэн боловсруулах дөрвөн ажлын хэсэг байгуулагдсан бөгөөд Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл хуулийн ажлын хэсгийг ахалж ажиллахаар боллоо.

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл /ХМЗ/-ийн Удирдах зөвлөлийн ээлжит бус хурлыг 2020 оны арванхоёрдугаар сарын 12-нд зохион байгууллаа. Энэ удаагийн хурлаар Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх “Худал мэдээлэл тараах, түгээх” заалтад ХЗДХЯ нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар хуулийн төслийн санал боловсруулсантай холбогдуулан ХМЗ-ийн байр суурийг нэгтгэх, энэ талаар хэлэлцэж цаашид ямар арга хэмжээ авч ажиллах талаар Удирдах зөвлөлийн гишүүд хэлэлцлээ. Уг хурлаар дараах байр суурийг нэгтгэсэн болно.

Хөл хорионы үед иргэн бүрийн суурь эрх болох үгээ хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөний хэрэгжилт хэр түвшинд байгаа, мэдээ сурвалжилга бэлтгэн түгээхэд сэтгүүлчдэд ямар саад бэрхшээл тулгарч буй талаар хэвлэл мэдээллийн салбарын эвсэл, холбоод 12 дугаар сарын гурванд цахимаар хэлэлцлээ.

ХМЗ-ийн Удирдах зөвлөлийн 2020 оны дөрөвдүгээр хурал 11 дүгээр сарын 10-нд боллоо. Хурлаар энэ оны гуравдугаар улирлын үйл ажиллагаа болон санхүүгийн гүйцэтгэлийг хэлэлцэж, 2020 оны дөрөвдүгээр улирлын төлөвлөгөө, төсвийг батлав. ХМЗ-ийн санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах стратегийн хүрээнд хэвлэл мэдээллийн өөрийн зохицуулалтыг дэмжигч байгууллагын хэрэгцээ шаардлагыг хэлэлцэж энэ чиглэлийн туршлага судлах үүргийг гүйцэтгэх захиралд өглөө. Түүнчлэн ХМЗ-ийн дүрмийн дагуу Удирдах зөвлөлд цахим сайтын сэтгүүлчдийг төлөөлөх нэг гишүүнийг сонгов.

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл салбарын өөрийн зохицуулалтын талаарх ойлголт, мэдлэгийг дээшлүүлэх, ёс зүйн зарчмыг танилцуулах ажлаа үргэлжлүүлэн /2020.11.05/ Gogo агентлагийн сэтгүүлчидтэй уулзлаа. Уулзалтад 20 гаруй сэтгүүлчид оролцсон юм.

​​​​​​​Хэвлэл мэдээллийн оролцоо ба цахим орчинд үйлдэгдэж буй хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл сэдэвт сургалтад ХМЗ-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Гүнжидмаа сургагчаар оролцлоо. Ингэхдээ “Хэвлэл мэдээллийн өөрийн зохицуулалтаар хүүхдийн эрхийг хамгаалах нь” агуулгын хүрээнд Монголын хэвлэл мэдээллийн өнөөгийн төлөв байдал, хэвлэл мэдээллийн өөрийн зохицуулалт ба хүүхэд хамгаалал сэдвийн хүрээнд  мэдээлэл солилцлоо.

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлөөс цаг үеийн нөхцөл байдалтай уялдуулан “Бүх нийтийн бэлэн байдлын үед сэтгүүл зүйд тулгарч буй асуудлууд” сэдэвт сэтгүүлч, редакторуудын цахим уулзалт, хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Цахим хэлэлцүүлэгт хэвлэл мэдээллийн салбарын 30 орчим төлөөлөл оролцсон бөгөөд хорио цээрийн дэглэмтэй холбоотойгоор сэтгүүл зүй мэргэжлийн үүргээ гүйцэтгэх нөхцөл, боломж хумигдаж байгаа талаар хэлэлцсэн юм.

Уриалга

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийг үүсгэн байгуулах санаачлагчид болох Медиа Консул Монгол клубийнхэн таван жилийн дараа эргэн уулзлаа. Уулзалтаар клубийг анх байгуулж байсан үе болоод ямар үйл ажиллагаа явуулдаг байсан тухай дурсамж түүхээ хуваалцан, ХМЗ-ийн өнөөгийн байдал, хүрсэн үр дүн, амжилтын талаар санал бодлоо хуваалцлаа.

2020 оны 10 дугаар сарын 7-9-ний өдрүүдэд Төв Азийн хэвлэл мэдээллийн 22-р бага хурал цахимаар болж өнгөрлөө. Европын Аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны нийгэмлэгээс зохион байгуулдаг тус бага хуралд ХМЗ-ийн Гүйцэтгэх захирал Г.Гүнжидмаа оролцож, “Цар тахлын үеийн Монголын хэвлэл мэдээллийн байдал” сэдвийн хүрээнд илтгэл танилцууллаа. Тэрээр илтгэлдээ хэвлэл мэдээллийн эрх зүйн зохицуулалтын эерэг болон сөрөг нөлөө, хэвлэл мэдээллийн өөрийн зохицуулалтын ашиг тус болон сайн туршлагууд, цар тахлын үеийн хэвлэлийн эрх чөлөөнд тулгамдаж буй асуудлуудын талаар танилцуулж, санал бодлоо хуваалцсан юм. 

Хэвлэл мэдээллийн бодлого дугуй ширээний ярилцлага тав дахь удаагаа 10 дугаар сарын 28-нд амжилттай болж өнгөрлөө. Энэхүү уулзалт ярилцлагыг 2017 оноос эхлэн Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл, Фридрих-Эбертийн сангаас хамтран зохион байгуулж байгаа билээ. Энэ удаагийн уулзалтыг “Сонгуулийн үеийн хэвлэл мэдээллийн эрх зүйн зохицуулалт ба ёс зүй” гэсэн сэдвийн хүрээнд хийв.

УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр, М.Оюунчимэг, Б.Жаргалмаа нараас 2020 оны 9 дүгээр сарын 2-ны өдөр Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлд хандан Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд холбогдох саналаа ирүүлэхийг хүссэн УИХ-03/2811 тоот албан бичиг ирүүлсэн. Албан бичигт Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх заалтыг хэрэгжүүлж эхэлснээс хойших практик үр дагавар болон УИХ-ын гишүүдийн боловсруулсан нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлал, танилцуулга, төслийг хавсарган ирүүлсэн юм.

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл жилд хоёр удаа бүх гишүүддээ зориулсан сургалтыг тогтмол хийж, хэвлэл мэдээллийн өөрийн зохицуулалтын чадавхийг бэхжүүлсээр ирсэн. Арван гуравдахь удаагийн ээлжит сургалтыг 2020 оны аравдугаар сарын 17-18-ны өдрүүдэд Тэнгэрийн элч баазад амжилттай зохион байгууллаа. 

Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийнхөн ээлжит редакцын уулзалтаа 10 дугаар сарын 12-нд eguur.mn сайтын хамт олонтой хийлээ. Тус сайт нь мэргэжлийн сэтгүүл зүйн үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд хоёр дахь жилдээ ажиллаж байна.